Er zijn avonden waarop je geen tijd hebt voor een zelfgeschreven gedicht. Je hebt het lootje net getrokken, de pakjesavond is komende vrijdag, en je hebt nog niet eens een cadeau. Dan zoek je op “standaard sinterklaasgedicht”, kopieer je er een en pas je de naam aan.
Dat is geen schande. Maar het is wel zonde, want met een paar kleine ingrepen wordt een standaardgedicht een gedicht dat klinkt alsof je er een avond over hebt nagedacht. Hieronder zie je hoe, met een kant-en-klaar gedicht en een voor-en-na.
Wat maakt een gedicht “standaard”?
Een standaardgedicht kan voor iedereen zijn. Dat is het hele idee, en dat is ook het probleem. Je herkent zo’n gedicht aan drie dingen:
- De opening zegt niets. “De Sint kwam langs, Piet was erbij.” Dat geldt voor iedereen in Nederland.
- Er is geen detail. Het gedicht noemt geen hobby, gewoonte of anekdote.
- Het slot is een algemene wens. “Veel plezier en tot volgend jaar.”
Het goede is: het skelet klopt. De gedichtstructuur, de rijmparen en het ritme staan. Je hoeft die dus niet opnieuw uit te vinden, alleen te voorzien van een stem.
Het kant-en-klare gedicht
Dit is een origineel gedicht van acht regels, bruikbaar voor bijna iedereen, met volrijm in vier paren:
De Sint zat vanavond in zijn stoel, en las in zijn boek met een warm gevoel. Hij zag jouw naam en hij knikte even, want jij hebt dit jaar zo veel gegeven. Dus pakte hij een pakje, niet zo groot, met lint eromheen, in het mooiste rood. Hij zei tegen Piet: ga maar gauw op pad, want dit pakje is voor een echte schat.
Het gedicht is vriendelijk en netjes, maar je kunt het aan iedereen geven. Daar komt de truc.
Vervang drie regels
Nu doen we drie ingrepen. De ontvanger is Sanne, die elk weekend taarten bakt.
Ingreep 1 en 2: het detail (regel 3 en 4). Dit is de plek waar de Sint iets specifieks ziet. Het rijmpaar blijft een paar, dus je vervangt ze samen:
Hij zag jou, Sanne, elk weekend aan de slag, met taart en met cake, de hele dag.
Ingreep 3: het cadeau (regel 6). Het rijmwoord “rood” blijft staan, zodat regel 5 nog steeds klopt:
met iets voor je taarten, in het mooiste rood.
Dit is het resultaat:
De Sint zat vanavond in zijn stoel, en las in zijn boek met een warm gevoel. Hij zag jou, Sanne, elk weekend aan de slag, met taart en met cake, de hele dag. Dus pakte hij een pakje, niet zo groot, met iets voor je taarten, in het mooiste rood. Hij zei tegen Piet: ga maar gauw op pad, want dit pakje is voor een echte schat.
Vijf regels bleven gelijk, drie zijn nieuw. Het gedicht is nu van Sanne, en iedereen aan tafel hoort het al bij de derde regel.
Welke drie regels vervang je?
Niet elke regel levert evenveel op. Dit zijn de drie met de meeste winst:
- De opening (regel 1 of 2). Hier hoort een gewoonte, een uitspraak of een plek. Zie ook 12 openingszinnen die werken.
- De regel met het detail (midden). Eén concreet ding: de fiets, de moestuin, de koffie.
- De laatste regel bij het cadeau. Hier knoop je het detail aan het pakje. Meer over de laatste regels staat in hoe je een gedicht afsluit.
De regels in het midden mogen standaard blijven. Niemand onthoudt ze, en zo houd je je energie voor waar het ertoe doet.
Valkuilen bij het aanpassen
- Het rijmwoord vergeten. Als je een regel vervangt, moet de nieuwe regel op hetzelfde woord eindigen als de regel ervoor of erna. Gebruik de rijmmachine om snel alternatieven te vinden.
- Te veel lettergrepen. Een persoonlijke regel wordt vaak langer dan het origineel. Tel mee en houd het ritme gelijk.
- Een naam zonder rijm. Zet de naam in het midden van de regel, niet aan het eind. Lees rijmen op een naam voor trucs.
- Een detail dat niemand snapt. Een grap die alleen jij kent, werkt niet. Kies iets wat de hele tafel herkent.
Waar vind je een standaardgedicht?
Op kant-en-klare sinterklaasgedichten staan gedichten per persoon en toon, handig als je niet vanaf nul wilt beginnen. Is een kort gedicht genoeg? Dan vind je in tips voor een kort sinterklaasgedicht sjablonen van vier en zes regels.
Wil je geen regels hoeven vervangen? Vul de naam, het karakter en een hobby in bij de gedichtenmaker. Het gedicht is dan vanaf de eerste regel van de ontvanger.
Hetzelfde met een ander detail
Het werkt niet alleen voor Sanne. Is de ontvanger een hardloper, dan vervang je regel 3 en 4 door:
Hij zag jou, Sanne, elke ochtend op pad, door regen en wind, en toch nooit te mat.
Pad en mat rijmen, de regels hebben evenveel lettergrepen en het detail (hardlopen) is herkenbaar. Dat is de proef: één detail, twee regels van gelijke lengte en een rijmwoord dat je zonder moeite uitspreekt.
Is het een gamer? Vervang dan “taart en cake” door een detail uit zijn wereld, en pas altijd het woord aan het eind van de partnerregel mee aan. Het rijm beweegt dus altijd mee met het detail.
Merk je dat een regel blijft haperen? Dan is hij te vol. Schrap een bijvoeglijk naamwoord en probeer het opnieuw, of zoek een korter rijmwoord.