Een sinterklaasgedicht met ChatGPT maken is de snelste manier om op pakjesavond iets te hebben. Het is ook de snelste manier om een gedicht te hebben waarvan de hele tafel binnen twee regels weet dat het uit een computer komt. Dat ligt zelden aan ChatGPT zelf en bijna altijd aan de prompt: “schrijf een sinterklaasgedicht voor mijn zus” is geen opdracht, dat is een zucht.
In dit artikel staan vijf prompts die je zo kunt kopiëren, een voorbeeld van wat je typisch terugkrijgt met de fouten eruit gelicht, en de manier waarop je een ChatGPT-gedicht in een kwartier opknapt. We eindigen eerlijk: wanneer je beter niet met ChatGPT begint, en wat je dan wel doet.
Wat je ChatGPT altijd moet vertellen
Een goede prompt voor een sinterklaasgedicht bevat vijf dingen. Mis je er één, dan vult ChatGPT dat zelf in, en dat gaat meestal mis.
- Voor wie, met twee of drie concrete details (gedrag, hobby, iets van dit jaar).
- Hoeveel regels. Zonder getal krijg je te veel.
- Welk rijm. Gepaard rijm (AABB) en volrijm, met uitleg wat dat is.
- Welke toon. Lief, grappig of plagerig, en waarover wél en niet geplaagd mag worden.
- Het cadeau, en de instructie om het pas aan het einde te noemen.
En twee verboden: niet beginnen met “het is weer december”, en geen feiten verzinnen.
5 prompts om te kopiëren
Prompt 1: het standaardgedicht
Schrijf een Nederlands sinterklaasgedicht van precies 8 regels, gepaard rijm (AABB).
Volrijm: dezelfde klinkerklank én dezelfde medeklinkers na de laatste klemtoon. Geen halfrijm, rijm nooit een woord op zichzelf.
Elke regel 10 tot 14 lettergrepen.
Voor: mijn zus Lotte. Details: ze komt altijd te laat, drinkt thee uit een enorme beker, is dit jaar twee keer van haar nieuwe fiets gevallen.
Toon: plagerig, maar met een warm einde.
Cadeau: een cadeaubon. Noem het pas in de laatste twee regels.
Begin niet met "het is weer december". Verzin niets wat ik niet heb genoemd.Prompt 2: het lootjesgedicht voor een collega
Schrijf een sinterklaasgedicht van 10 regels, gepaard rijm, volrijm, 10 tot 14 lettergrepen per regel.
De Sint vertelt wat hij heeft gezien. Voor: collega Mark. Details: hij staat altijd als eerste bij de koffieautomaat, hij zegt "even kort" en praat dan een half uur, hij fietst elke dag 20 kilometer naar kantoor.
Toon: grappig, nooit gemeen. Niets over uiterlijk, gezondheid of privéleven.
Cadeau: een fietsbel. Alleen in de laatste regel.Prompt 3: alleen de rijmwoorden
Geef 15 Nederlandse woorden die volrijm vormen met "fiets". Alleen bestaande woorden, geen namen.
Markeer welke passen bij iemand die veel buiten is.Prompt 4: het gedicht verbeteren dat je al hebt
Hieronder staat mijn sinterklaasgedicht. Verander de inhoud niet.
Controleer per regelpaar of het volrijm is en of beide regels ongeveer evenveel lettergrepen hebben.
Geef alleen de regels terug die niet kloppen, met een verbeterde versie en één zin uitleg.
[plak hier je gedicht]Prompt 5: inkorten zonder de clou te verliezen
Kort dit sinterklaasgedicht in van 16 naar 8 regels. Behoud de opening over [detail] en de laatste twee regels over het cadeau. Houd gepaard rijm en volrijm.
[plak hier je gedicht]Prompt 3 en 4 zijn de slimste: je gebruikt ChatGPT als hulpje, niet als dichter. Rijmwoorden zoeken doet de rijmmachine overigens net zo snel, en de rijmwoorden op pakjesavond staan gewoon in een lijst.
Een voorbeeld-output, met de fouten uitgelegd
Dit is een gedicht zoals je het terugkrijgt op een prompt van één zin (“schrijf een sinterklaasgedicht voor mijn vriendin Sanne”). We hebben het nagebouwd met de fouten die we elke december zien, dus niemand hoeft zich aangesproken te voelen.
Lieve Sanne, het is weer december, wat gaat de tijd toch snel, Sinterklaas is weer in het land, dat weet jij ook wel. Je houdt zo van lezen en van wandelen in het bos, samen met je lieve hond, die heet toch Max? Je werkt zo hard op je werk en bent altijd zo lief, daarom krijg je van de Sint dit mooie cadeau met deze brief. Fijne sinterklaas en geniet van deze avond, groetjes van Sint en Piet, uit Spanje, op de avond.
Wat gaat er mis?
- Regel 1 en 2: de opening zegt niets. December, de tijd, de Sint in het land. Dat is de opening van tienduizend gedichten en Sanne komt er niet in voor. Bovendien is regel 1 zeventien lettergrepen, veel te lang.
- Regel 3 en 4: “bos” rijmt niet op “Max”. Een klassiek AI-rijm: het ziet er bijna goed uit, maar klinkt nergens naar. En die hond is verzonnen. Sanne heeft een kat.
- Regel 5 en 6: “lief” op “brief”. Het rijmt, maar het is het meest versleten paar van het hele sinterklaasfeest. Lees welke woorden je beter niet laat rijmen. En “zo hard”, “zo lief”, “mooi”: allemaal woorden zonder inhoud.
- Regel 7 en 8: “avond” op “avond”. Een woord rijmen op zichzelf is geen rijm. En het einde is een handtekening, geen ontknoping. Het cadeau komt nergens echt in beeld.
Acht regels, vier fouten. Dat is niet omdat ChatGPT dom is, maar omdat de prompt niets gaf om mee te werken.
Zo bewerk je een ChatGPT-gedicht na
Heb je met prompt 1 of 2 een eerste versie? Doe dan dit, het kost een kwartier.
Lees elk regelpaar hardop. Niet in je hoofd, hardop. Elk paar dat niet écht rijmt, markeer je. Verander het rijmwoord van de tweede regel (zoek een alternatief op een rijmwoordenlijst) en schrijf de eerste regel opnieuw naar dat woord toe.
Tel de lettergrepen van de langste regel. Alles boven de veertien kort je in. Meestal kun je twee woorden schrappen zonder dat er iets verloren gaat: “toch”, “eigenlijk”, “heel erg”, “natuurlijk”.
Schrap elke regel die over iedereen kan gaan. “Je bent altijd zo vrolijk” gaat eruit. Een regel die een feit noemt dat alleen bij deze persoon past, blijft.
Controleer alles wat je niet zelf hebt aangeleverd. Een hond, een baan, een stad: als jij het niet in de prompt hebt gezet, is het verzonnen.
Verhuis het cadeau naar de laatste twee regels en zorg dat de regel ervoor een hint geeft. Hoe dat werkt, staat in hoe eindig je een sinterklaasgedicht.
Voeg één regel toe die alleen jij kunt weten. Dit is de belangrijkste stap. Eén regel over het moment in maart dat ze de verkeerde trein nam, of over de beker thee die op het toetsenbord viel. Die regel maakt het gedicht van jou, en niet van ChatGPT.
Wanneer je beter niet met ChatGPT begint
Drie situaties:
- Je hebt meer dan twee gedichten te schrijven. Elk ChatGPT-gedicht vraagt een kwartier nabewerken. Bij vijf gedichten ben je langer bezig dan wanneer je ze zelf schrijft of laat maken.
- Het gedicht is voor een kind. Kinderen hebben korte regels en eenvoudige woorden nodig, en ChatGPT maakt ze te lang en te plechtig, tenzij je heel precies stuurt. Kijk eerder bij gedichten voor kinderen.
- Je vindt de privacy belangrijk. Alles wat je typt, gaat naar een server in het buitenland. Voor een gedicht over je baas of je schoonmoeder is dat niet nodig.
In die gevallen is onze gedichtenmaker de rustiger weg: je vult naam, hobby, karakter en cadeau in, en je krijgt een gedicht dat rijmt en loopt, zonder AI. De alinea’s zijn door mensen geschreven, dus er zit geen “bos” op “Max” in, en het gedicht komt als pdf in je mailbox. Daarna pas je nog die ene regel aan die alleen jij kunt weten. Dat is precies dezelfde laatste stap als bij ChatGPT, alleen zonder de vijf stappen ervoor.