Een sinterklaasgedicht maken met AI is in een paar jaar van gek idee naar standaardoplossing gegaan. Je typt “schrijf een sinterklaasgedicht voor mijn zus”, je krijgt binnen tien seconden zestien regels, en je denkt: klaar. Tot je het hardop voorleest en merkt dat “gezellig” op “vrolijk” moest rijmen, dat je zus ineens een hond heeft, en dat het gedicht opent met “het is weer december”.
Wij zijn niet tegen AI. Het kan, en met een goede prompt komt er soms iets aardigs uit. Maar wij schrijven al jaren gedichten en zien elke december dezelfde valkuilen voorbijkomen. In dit artikel staan drie prompts die wél werken (voor ChatGPT, Gemini en Claude), de redenen waarom AI zo vaak vals rijmt of te lang is, een paar woorden over privacy, vijf stappen om een AI-gedicht op te knappen, en een eerlijke vergelijking met onze eigen gedichtenmaker, die bewust géén AI gebruikt.
Kan het? Ja, met een concrete prompt
De fout die bijna iedereen maakt, is een prompt van één zin. “Schrijf een sinterklaasgedicht voor mijn collega Sanne.” De AI weet niets over Sanne, dus vult het de gaten met algemeenheden: ze is lief, ze werkt hard, ze is altijd vrolijk. Dat gedicht past bij elke Sanne van Nederland.
Een goede prompt doet drie dingen: geeft details, beperkt de lengte en zegt hoe het rijm moet. Dit zijn drie prompts die wij getest hebben en die in de meeste gevallen een bruikbare eerste versie geven.
Prompt 1: het basisgedicht (8 regels, gepaard rijm)
Schrijf een sinterklaasgedicht in het Nederlands van precies 8 regels.
Gepaard rijm (AABB), volrijm: dezelfde klinker én dezelfde medeklinkers na de laatste klemtoon.
Elke regel 10 tot 14 lettergrepen.
Voor: mijn collega Sanne.
Details die je moet gebruiken: ze zet elke ochtend als eerste koffie, ze vergeet altijd haar pasje, ze fietst door weer en wind.
Toon: plagerig maar lief.
Cadeau: een regenpak. Noem het cadeau pas in de laatste twee regels.
Begin niet met "het is weer december" of met de Sint die twijfelt.
Verzin geen extra feiten over Sanne.Prompt 2: het gedicht voor een kind (eenvoudige woorden)
Schrijf een sinterklaasgedicht van 6 regels voor een kind van 7 jaar, Daan.
Gebruik alleen woorden die een kind van 7 kent.
Gepaard rijm, volrijm. Korte regels van 8 tot 11 lettergrepen.
De Sint is de verteller en heeft Daan gezien: hij schiet elke bal in de bovenhoek en zingt onder de douche.
Cadeau: een nieuwe voetbal. Noem het pas in de laatste regel.
Geen grappen over uiterlijk, geen Engelse woorden.Prompt 3: eerst het rijmwoord, dan de regel (voor lastige rijmen)
Ik schrijf zelf een sinterklaasgedicht. Geef me 10 Nederlandse woorden die volrijm vormen met "thermosfles" en die passen bij iemand die vist.
Geef daarna voor de 3 beste woorden een voorbeeldregel van 10 tot 14 lettergrepen die eindigt op dat woord.
Geen halfrijm, geen verzonnen woorden.Prompt 3 is eigenlijk de verstandigste manier om AI te gebruiken: niet het hele gedicht laten schrijven, maar laten helpen bij het stuk waar je vastloopt. Dat doet de rijmmachine trouwens ook, zonder dat je iets hoeft uit te leggen.
Waarom AI vaak vals rijmt
Dit is de klacht die we het meest horen, en de reden is eenvoudig. Een taalmodel ziet geen klanken, het ziet tekens. Het heeft geleerd welke woorden vaak aan het einde van rijmende regels staan, vooral in het Engels. Nederlands volrijm vraagt om dezelfde klinkerklank én dezelfde medeklinkers erna, en dat kan een model niet horen, het kan het alleen gokken.
Daardoor krijg je paren die er op papier aardig uitzien maar hardop niet kloppen: “gezellig” op “vrolijk”, “cadeau” op “blauw”, “feest” op “Piet”. Of het rijmt wel, maar met een cliché dat elk gedicht al heeft: “jaar” op “klaar”, “lief” op “brief”, “pakje” op “dakje”. En soms rijmt het een woord op hetzelfde woord, wat helemaal geen rijm is.
Je lost het op door in de prompt uit te leggen wat volrijm is (zoals in prompt 1) én door daarna elk regelpaar hardop te lezen. Je oor is beter dan het model.
Te lang, te braaf en soms verzonnen
Drie andere dingen die je bijna altijd tegenkomt:
Te lang. Vraag je niet om een aantal regels, dan krijg je er zestien tot twintig, met vier strofen die allemaal hetzelfde zeggen. Een goed sinterklaasgedicht heeft acht tot twaalf regels nodig. Bij kinderen zes.
Te braaf. AI is getraind om aardig te zijn. Het resultaat is een gedicht vol “zo lief”, “zo leuk” en “wat ben je toch geweldig”, zonder één plaagstoot. Een sinterklaasgedicht mag plagen over gedrag; dat is juist waar de lach zit. Vraag er expliciet om, en geef het gedrag zelf aan.
Verzonnen feiten. Noem je alleen een naam, dan verzint de AI een hobby, een huisdier of een baan erbij. Dat is vervelend als “je hond Max” niet bestaat, en nog vervelender als het model gokt op iets wat gevoelig ligt. Zet daarom altijd in de prompt: “verzin geen extra feiten”, en lees het resultaat na op dingen die jij er niet in hebt gestopt.
Privacy: welke namen typ je in?
Een punt waar weinig mensen bij stilstaan: alles wat je in een AI-chat typt, gaat naar de servers van dat bedrijf. Voor “mijn collega Sanne die koffie zet” is dat geen probleem. Maar voor een gedicht over je baas, je schoonmoeder of een collega bij een bedrijf met gevoelige informatie, is het verstandig om even na te denken.
Praktische regels:
- Gebruik een voornaam of een verzonnen naam en vervang die achteraf.
- Noem geen achternamen, adressen, werkgevers of gezondheidsinformatie.
- Zet in de prompt niets wat je niet ook op een ansichtkaart zou schrijven.
Bij onze gedichtenmaker speelt dit niet: het gedicht wordt door ons eigen algoritme samengesteld uit kant-en-klare, door mensen geschreven alinea’s, en komt als pdf in je mailbox. De naam die je invult, gaat niet naar een AI-dienst.
5 stappen om een AI-gedicht beter te maken
Heb je een gedicht uit ChatGPT, Gemini of Claude? Doe dan dit, in deze volgorde. Het kost tien minuten en maakt het verschil tussen “dit komt uit een computer” en “dit heb jij geschreven”.
- Schrap de eerste twee regels. Negen van de tien keer gaan die over december, het weer of de boot. Begin bij de eerste regel die over de persoon gaat. Meer daarover in hoe begin je een sinterklaasgedicht.
- Lees elk regelpaar hardop. Rijmt het niet écht? Verander het rijmwoord van de tweede regel en schrijf de eerste regel opnieuw. Gebruik een rijmwoordenlijst als je snel een alternatief zoekt.
- Vervang elk “zo lief” en “zo leuk” door een feit. Niet “je bent altijd zo behulpzaam”, maar “je sjouwde in maart de hele verhuizing van de buren”.
- Kort in tot acht tot twaalf regels. Haal de strofe weg die het minst over de persoon zegt. Er is er altijd één.
- Controleer op verzinsels en zet het cadeau in de laatste twee regels. Alles wat jij niet in de prompt hebt gezet, moet eruit. En als het cadeau halverwege wordt genoemd, verhuis je het naar het einde: het cadeau is de ontknoping.
Eerlijk vergeleken: AI of onze gedichtenmaker?
We zijn een website over sinterklaasgedichten, dus je mag een beetje wantrouwen verwachten. Daarom zo eerlijk mogelijk:
AI (ChatGPT, Gemini, Claude) is beter als je iets heel specifieks wilt: een gedicht in de vorm van een rap, een gedicht dat een hele interne grap van je afdeling verwerkt, of een gedicht in het Fries. Het is flexibel, en als je goed kunt prompten en nabewerken, kun je er ver mee komen.
Onze gedichtenmaker is beter als je gewoon snel een gedicht wilt dat klopt. Je vult een naam, leeftijd, hobby, karakter en cadeau in en je krijgt een gedicht dat:
- altijd rijmt, omdat elke alinea door mensen is geschreven en nagelezen;
- nooit iets verzint, omdat het alleen gebruikt wat jij invult;
- een normale lengte heeft en naar het cadeau toe werkt;
- gratis is en als pdf in je mailbox komt, klaar om te printen;
- geen gegevens naar een AI-dienst stuurt.
Wat het niet kan: een rap, een Fries gedicht of een interne grap verwerken. Daarvoor pas je na het maken zelf twee regels aan, of je pakt alsnog een AI met prompt 3.
Onze eerlijke conclusie: voor de meeste gedichten op de meeste pakjesavonden is een kant-en-klaar gedicht uit de gedichtenmaker, met twee regels die je zelf aanpast, sneller en beter dan een AI-gedicht dat je nog moet opknappen. En wil je het toch met ChatGPT proberen, lees dan vijf prompts voor ChatGPT en wat er misgaat, dan weet je in elk geval waar je op moet letten.